Kobryń

Jadąc drogą M1 z Brześcia do Mińska warto zatrzymać się w Kobryniu. To liczące w czasach II Rzeczypospolitej niespełna 10000 mieszkańców miasto ukrywa wiele ciekawostek naszej przeszłości.

Wjeżdżając od strony Brześcia spotykamy wielki herb miasta z wizerunkiem Matki Bożej i św. Anny wprowadzony w 2004 roku w miejsce wcześniejszego sowieckiego. Przejeżdżając przez dzielnicę Mazury dojedziemy do Centrum miasta. Wcześniej jednak po lewej stronie można zobaczyć pomnik poświęcony poległym w czasie II Wojny (WWO – Wielkiej Wojny Ojczyźnianej). Głównym elementem pomnika jest czołg oraz fragmenty zasieków. W centrum można zostawić samochód i już pieszo przystąpić do zwiedzania miasta.

W centrum znajdziemy Muzeum im. Aleksandra Suworowa, który otrzymał miejscowe dobra od carycy Katarzyny. W domu tym w roku 1860 przebywał przyszły Dyktator Powstania Styczniowego Romuald Traugutt. Przed Muzeum stoi na postumencie popiersie Suworowa, rosyjskiego bohatera, a przy okazji sprawcy rzezi Pragi w czasie Powstania Kościuszkowskiego. Przed wojną w tym miejscu stało popiersie Tadeusza Kościuszki. Wewnątrz ciekawa ekspozycja historyczna. Po zwiedzeniu warto przejść na tyły dworku, gdzie znajdziemy współczesny budynek muzeum wojskowego. Na podwórku klika transporterów, a wewnątrz ciekawa ekspozycja poświęcona historii wojska oraz Kobryniowi i okolicom. Warto obejrzeć. Na wystawach znajdziemy wiele poloników. Muzeum dosyć młode bo założone już w latach 2000-nych.

Kończymy zwiedzanie Muzeum. Przy wyjściu zobaczymy budynek miejscowych władz i pomnik Lenina. Jeżeli przejdziemy na tyły Muzeum dojdziemy do głównego placu miasta z pomnikiem Armii Czerwonej. Pozostawiając po prawej stronie pomnik idziemy prosto, dochodząc do Soboru Prawosławnego. Świątynia została wzniesiona w latach 1864–1868 na mogile żołnierzy rosyjskich poległych w bitwie z wojskami Napoleona 1812. Świątynia upamiętnia poległych i zniesienie pańszczyzny. Została wzniesiona przez carat za pieniądze z konfiskaty majątków po powstaniu styczniowym. Obok Soboru pomnik poświęcony poległym w bitwie w 1812 roku. Niestety cerkiew zazwyczaj jest zamknięta – otwarta głównie o czasie nabożeństw. Idąc dalej ulicą Lenina przejdziemy przez most na Muchawcu i zobaczymy nad brzegiem rzeki kolejną cerkiew. Dalej po prawej stronie od głównej ulicy, za torami kolejowymi, błądząc po uliczkach dojdziemy do cmentarza katolicko-prawosławnego, będącego główną nekropolią Kobrynia. Na cmentarzu wiele grobowców z okresu międzywojennego i starszych. Znaleźć tu można również groby Kościuszków (podobno ostatnich ze sławnego rodu), a wśród nich grób Antoniny z Kościuszków Trauguttowej-Mickiewiczowej. Była ona żoną Romualda Traugutta. Po straceniu Dyktatora Powstania zamieszkała w Kobryniu w majątku Mickiewiczów i po kilku latach wyszła za mąż za Franciszka Mickiewicza. Na cmentarzu są również mogiły rodów Potockich, Walickich i Kuźmickich. Ci ostatni byli kustoszami cmentarza i do dzisiaj się mówi: „poszedł do Kuźmickiego".

Po zwiedzeniu cmentarza wracamy do Centrum. W przeciwnym kierunku kierując się ulicą Pierwomajską dojdziemy do Synagogi. Przed wojną ponad połowę mieszkańców miasta stanowili Żydzi. Sama Świątynia została wzniesiona w XIX wieku. Po wojnie jak inne świątynie straciła swoją początkową rolę, a obecnie nie jest udostępniona dla zwiedzających.

Kilkaset metrów dalej przy tej samej ulicy znajdziemy późno klasycystyczny kościół katolicki pw. Zaśnięcia NMP, zbudowany w 1843. Zamknięty w 1962, oddany ponownie wiernym w 1989 roku. Obok Kościoła kilka grobów księży i polski cmentarz wojskowy. Nagrobki polskich żołnierzy poległych w czasie I wojny i wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku wraz z pomnikiem zostały po wojnie zniszczone przez Sowietów i w większości wrzucone do stawu znajdującego się kilkadziesiąt metrów obok. Cmentarzyk staraniem lokalnej ludności oraz miejscowego proboszcza odtworzono. Stare nagrobki wmurowano w niewielki murek. W centralnym miejscu ponownie stanął pomnik z wizerunkiem krzyża Virtuti Militari. W czasie wojny polsko-bolszewickiej w latach 1919-1920 wokół Kobrynia trwały zacięte walki. O ich wadze świadczyć może między innymi to, że nazwa miasta KOBRYŃ z odpowiednimi datami została umieszczona na jednej z tablic na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie. Obok znajdują się kwatery żołnierzy Wojska Polskiego i funkcjonariuszy Policji poległych w czasie walk o Kobryń w 1939 roku. Działania wojenne w Kobryniu rozpoczęły się z chwilą niemieckiego nalotu 14 września. 18 września miała miejsce bitwa o miasto, po której wojska polskie wycofały się. 21 września Kobryń został zajęty przez sowietów. W mieście i wokół miasta pochowano wielu obrońców, nie tylko żołnierzy i funkcjonariuszy państwowych, ale też cywilnych obrońców. Zginęli oni w walkach z niemcami i sowietami. 13 września 2008 roku na cmentarzu przy kościele odbył się pogrzeb 59 żołnierzy, funkcjonariuszy i osób cywilnych, w tym generała Stanisława Sołłohub-Dowoyno. Pogrzeb odbył się przy asyście honorowej pocztów sztandarowych Wojska Polskiego i policji. Uroczystościom przewodniczył ks. bp Tadeusz Płoski, ordynariusz polowy Wojska Polskiego. W samym kościele poza ołtarzami i zabytkową chrzcielnicą znajdziemy kilka dwujęzycznych tablic poświęconych: księżom kanonikowi Janowi Wolskiemu i Władysławowi Grobelnemu rozstrzelanym przez niemców 15.10.1942, uczestnikom wojen 1920 i 1939 oraz Władysławowi Miłaczewskiemu ( 1901 – 1940 ? ) i Bolesławowi Miłaczewskiemu ( 1902 – 1940 ? ), aresztowanym przez NKWD we wrześniu 1939 r., zamordowanym prawdopodobnie w 1940 r. oraz Bohaterskim Obrońcom Kresów poległym o wolność w latach 1914-1920, 1939-1945. Inne poświęcone są: Romualdowi Trauguttowi i pisarce Marii Rodziewiczównej ( 1864 – 1944 ). Wychodząc z kościoła warto obejrzeć drewniane figury umieszczone na fasadzie budynku. Przy okazji na drzwiach znajdziemy namiary do księdza proboszcza i innych osób, z którymi możemy się skontaktować np. w sprawie zwiedzania świątyni.

Kilkaset metrów dalej, również przy ulicy Pierwomajskiej, zobaczymy na wzgórzu niebieski budynek cerkwi. W chwili obecnej trwają prace nad wymianą kopuł tej XIX-to wiecznej świątyni. Teren przycerkiewny to miejsce byłego katolickiego cmentarza. Poza prawosławnymi zabytkowymi nagrobkami znaleźć tu można również kwatery polskich żołnierzy z 1920 roku, pomnik poświęcony poległym i kilka kwater oficerskich. Obok piękny XIX-to wieczny pomnik nagrobny rodziny Mickiewiczów. Jest tu pochowany profesor prawa Aleksander Mickiewicz, 2 lata młodszy brat wieszcza Adama Mickiewicza. Aleksander Mickiewicz był po Suworowie i jego następcach kolejnym właścicielem kobryńskiego klucza majątków. Obok za prowizorycznym ogrodzeniem resztki dalszej części cmentarza katolickiego.

Na tym kończę krótką, jednodniową wycieczkę po Kobryniu. Chociaż z wielką przyjemnością tu zawsze powracam.

Bardzo dziękuję Księdzu Czesławowi Jojko za przejrzenie i uzupełnienie powyższego tekstu.

Kobryń

Praktyczne informacje: