Twierdza Boyen
Twierdza Boyen w Giżycku powstała w latach 1843 – 1855 z rozkazu króla pruskiego Fryderyka Wilhelma IV jako obiekt blokujący strategiczny przesmyk pomiędzy jeziorami Niegocin i Kisajno. Projekt zakładał wybudowanie na planie sześcioboku ziemno–murowanego fortu zaporowego
w bezpośrednim pobliżu miasta na tzw. Wyspie Giżyckiej.
W roku 1846 Twierdzy nadanonazwę Boyen – od generała Ludwiga von Boyen, jednego z inicjatorów budowy. Bastiony otrzymały nazwy: Hermann, Ludwig, Leopold (od imion generała) i Schwert, Recht oraz Licht (od symboli umieszczonych w herbie generała - Miecz, Prawo i Światło). Do fortecy miały prowadzić drogi wjazdowe przez bramy Giżycką, Kętrzyńską, Prochową i Wodną, zaś całość otaczać miał mur Carnota o długości 2303 m. Załogę twierdzy stanowić miało około 3 tys. żołnierzy.
Z punktu widzenia strategii obronnej tzw. linia Wielkich Jezior Mazurskich odgrywała istotną rolę
w planach sztabu niemieckiego -naturalne elementy terenowe i umocnienia Twierdzy Boyen umocnienia miały zablokować wkraczającą do Prus Wschodnich armię rosyjską i zatrzymać ją tam
do czasu osiągnięcia rozstrzygającego zwycięstwa na froncie zachodnim. W pewnym sensie tę funkcję twierdza spełniła w sierpniu 1914 roku zatrzymując część sił armii rosyjskiej i przyczyniając się
do zwycięstwa sił niemieckich dowodzonych przez Paula von Hindenburga pod Tannenbergiem.
Po zakończeniu I wojnie światowej zmieniło się zastosowanie twierdzy, powstał na jej terenie między innymi szpital wojskowy. W 1939 roku Twierdza Boyen stała się jednym z punktów zbornych armii niemieckiej, która miała nacierać na Polskę z terenu Prus Wschodnich. Tzw. Brygada Forteczna „Lötzen" wchodziła w skład grupy Armii „Nord" nacierającej ku Mławie i Modlinowi i brała udział
w walkach m.in. pod Wizną.
W późniejszych latach wojny mieściła się tam ośrodek szkoleniowy żołnierzy z armii gen. Własowa. W styczniu 1945 roku twierdza została opuszczona bez walki przez ostatnie znajdujące się na jej terenie oddziały niemieckie.
Po wojnie przez kilka lat w Twierdzy gościło Wojsko Polskie – ale już w latach 50-tych rozpoczęło się przekazywanie zabudowań różnym instytucjom cywilnym. Do końca lat 80-tych funkcjonowało tam kilka przedsiębiorstw produkcyjnych, które niestety przyczyniły się do częściowej zmiany zabudowań Twierdzy.
Obiekt robi ogromne wrażenie – całość jest zachowana w dobrym stanie i w znakomitej większości udostępniona zwiedzającym. To co martwi to bardzo skromna ekspozycja. Tak wielki obiekt –jeden
z najwspanialszych zabytków architektury wojskowej - aż prosi się o mądre i atrakcyjne wykorzystanie.
Praktyczne informacje:
Adresy i namiary
Twierdza Boyen
(bilety wstępu, noclegi w schronisku, galeria)
ul. Turystyczna 1
11-500 Giżycko
tel.: 87 428 83 93, 604 872 239
fax: 87 428 16 37
gcktwierdza@gmail.com